Mùa thu 2007, Clannad xuất hiện như một ngôi sao sáng với những phẩm chất mà ít bộ anime nào có được: tính hài hước đan xen những tình huống cảm động một cách khéo léo đã mang lại những thành công nhất định … Kết thúc 22 tập phim và 2 ep OVA, Clannad đã lặng tăm gần 1 năm trời, để rồi trở lại một cách lặng lẽ vào tháng 10, 2008 với Season 2 : After Story…

Clannad ~ After Story~ trả lời nhiều câu hỏi còn bỏ ngỏ của Clannad Season1 (một số bạn thường gọi là School Story) và tiếp tục câu chuyện về con robot và cô bé ở Illusional World. Khác với SS1, After story chú trọng nhiều vào câu chuyện của cặp đôi Tomoya-Nagisa khi họ vào đời, chung sống với nhau. Vì vậy chủ đề của anime cũng có một vài thay đổi. Nếu như SS1 nhấn mạnh về tình bạn thì SS2 lại đi sâu vào mặt tình yêu và gia đình.

Dựa trên nền tảng cốt truyện có thể xem là hay nhất của Key/Visual Art tính đến thời điểm hiện nay, ngay từ đầu Clannad ~After Story~ đã hứa hẹn sẽ bù đắp những đặc điểm thường gặp trong VN của KEY – tính drama sâu sắc - , điều mà Clannad SS1 chưa đề cập nhiều. Và thực tế cho thấy, After Story không hề làm bạn thất vọng…

Một trong những nhân tố quan trọng làm nên độ sâu sắc của câu chuyện là hệ thống nhân vật được xây dựng tốt dựa trên các mối quan hệ chặt chẽ. Như đã nói ở trên, After Story tập trung chủ yếu vào 2 nhân vật chính là Furukawa Nagisa và Okazaki Tomoya. Từ tập 9 trở đi, anime xoáy sâu về cuộc sống của họ sau khi tốt nghiệp. Những tình tiết đời thường của tầng lớp bình dân trong xã hội Nhật Bản được khắc họa một cách rõ nét. Điều này đem lại cho người xem những cảm giác rất “thực” về cuộc sống hơn là tình yêu của những “anh đẹp giai, chị xinh gái, con nhà quý tộc” thường thấy trong các bộ anime tình cảm shoujo. Chúng ta sẽ thấy Tomoya vật lộn trong cuộc sống, khắc phục nhược điểm bản thân để hoàn thành công việc (vốn chẳng nhẹ nhàng gì), tất nhiên bên cạnh anh, Nagisa luôn có mặt để động viên rất lớn về mặt tinh thần. Ngoài ra , hệ thống nhân vật phụ cũng góp phần rất lớn vào thành công của anime. Quả thật như vậy, nếu không có họ, 2 nhân vật chính của chúng ta không thể có sự phát triển sâu sắc như hiện nay. Những nhân vật đó, đặc biệt là vợ chồng Furukawa góp phần rất lớn vào việc tạo ra “không khí” gia đình của toàn series. Chính những điều nêu trên làm cho Clannad trở thành một trong những anime có hệ thống nhân vật hoàn thiện và chặt chẽ nhất từ trước đến nay.

Nếu như khía cạnh drama của Clannad SS1 không thể so sánh với các anime chuyển thể từ VN của KEY như Air, Kanon thì với Clannad ~AS~ là 1 chuyện hoàn toàn khác.
Khi tập trung vào cuộc sống của 2 nhân vật chính thay vì xoay quanh tuyến nhân vật như SS1, After Story mang lại những cảm xúc ngọt ngào , đồng thời là tiền đề để phát triển nên một trong những câu chuyện cảm động nhất từng gặp trong anime tính đến thời điểm hiện nay. Đặc biệt tập 16 và 18 được đánh giá là những khoảnh khắc anime đáng nhớ nhất quý đầu 2009. Mạch chuyện được dẫn dắt khéo léo dưới bàn tay tài hoa của Maeda Jun làm dồn nén dần dẫn đến dâng trào cảm xúc. Đây là một điều mà hiếm có bộ anime nào đến thời điểm hiện nay có thể thực hiện được. Rõ ràng yếu tố dramatic của Clannad ~After Story~ thậm chí đã vượt qua cả người tiền nhiệm được đánh giá rất cao của nó là Air (hay ít nhất là theo ý kiến cá nhân của mình)…

Chất lượng hình ảnh luôn là thế mạnh của Kyoto Animation . Người xem có thể cảm nhận được ánh nắng gay gắt của mùa hè gắt gỏng, cái lạnh thấu xương của ngày đông giá rét, những nhân vật được thiết kế dễ thương theo kiểu “không đụng hàng” của KyoAni và Key. Cảnh nên film cũng rất được chăm chút. Đôi khi đó là những hình tĩnh vẽ bằng màu nước rất chuyên nghiệp, đôi khi đó là những khu phố dưới góc nhìn thực tạo nên chiều sâu cho khung cảnh. Sự kết hợp 2D-3D một cách tinh tế đó đã đem lại cho người xem những cảm nhận chân thực nhất. Tuy phần “nhìn” của Clannad (cả 2 Seasons) chưa phải là đẹp nhất so với 1 vài xuất phẩm khác của KyoAni (như Kanon 06) nhưng nhìn chung vẫn rất tuyệt so với mặt bằng chung anime hiện nay.

Mặt âm thanh của Clannad ~AS~ không khác nhiều so với Clannad. Nhạc nền của After Story vẫn sử dụng những bản BGM từ game (vốn đã rất tuyệt) nhưng được remix lại để phù hợp với từng phân đoạn riêng biệt trong film. Trong đó người viết đặc biệt ấn tượng với bản “Nagisa’s theme” (và các bản remix của nó), một bài nhạc với khởi đầu lặng lẽ nhưng tăng dần cảm xúc để rồi “vỡ òa” về sau. Trong khi bài opening của dưới sự thể hiện của Lia được đánh giá cao, bài “TORCH” ở đoạn credit kết thúc lại hoàn toàn “lạc tông” và không phù hợp. Về cuối series có những tập film rất cảm động có thể làm mắt bạn ướt nhòe… cho đến khi bản nhạc upbeat đó vang lên tạo cảm giác khó chịu cho người xem (đặc biệt là các ep 16-18-21).

Những câu nói tưởng chừng vu vơ ở đầu season 1 lại trở nên hoàn toàn ý nghĩa vào đoạn kết season 2. Đó cũng là câu hỏi chung mà nhiều người trong chúng ta luôn băn khoăn khó trả lời. Vật đổi sao dời là điều khó tránh khỏi, có thể theo chiều hướng tốt hoặc xấu, không ai biết được, khi đó liệu bạn có hối tiếc vì mình đã từng gặp từng thích một người không? Clannad ~After Story~ thực sự để lại những lời nhắn nhủ nhẹ nhàng mà sâu sắc đến mỗi chúng ta, đó cũng chính là ấn tượng cuối cùng đọng lại trong mình khi bộ film kết thúc... và mình tin rằng series tuyệt vời này đã đang và sẽ còn giữ nguyên đựoc giá trị của nó, mãi đến mai sau...